TÜBA Üyesi Prof. Gürsan COP31’de Gıda ve Su Güvenliği İçin Biyoalgılayıcıları Anlattı
TÜBA Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, COP31'de biyoalgılayıcıların gıda ve su güvenliğindeki tehlikeleri erken tespit edebilme potansiyelini anlattı.

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini masaya yatırdı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın organize ettiği oturumda Gürsan, iklim krizinin tarımsal üretimi, su kalitesini ve insanların gıda ve su kaynaklı risklere maruz kalma düzeyini doğrudan etkilediğini belirtti.
Değişen iklim, artan riskler
Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin tarımsal verimliliği ve su kaynaklarının niteliğini nasıl dönüştürdüğünü anlatarak, erken uyarı sistemlerinin önemine dikkat çekti. Sunumda, bu sistemlerin gıda ve su kaynaklarındaki tehlikeleri erken aşamada yakalamada önemli bir rol üstlenebileceği ifade edildi.
Tanıma elemanlarından ölçülebilir sinyallere
Biyoalgılayıcıların çalışma mantığını açıklayan Gürsan, aptamer, antikor ve enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddeyle etkileşime girerek ölçülebilir bir sinyal ürettiğini aktardı. Bu yapılar sayesinde mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntıları tespit edilebiliyor.
Sunumda gıda güvenliği kapsamında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlerin yanı sıra pestisit, antibiyotik kalıntısı ve patojenlere yönelik güncel araştırmalar ele alındı. Su güvenliği başlığında ise ağır metal iyonları, ilaç kalıntıları ve mikrobiyal kirliliğin izlenmesinde kullanılan sensör yaklaşımları değerlendirildi.
Sahada hız, laboratuvarda doğrulama
Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm sistemlerinin, gıda ve su kaynaklı tehlikelerin laboratuvar dışında da hızlı taranmasına imkân tanıdığı belirtildi. Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek numuneler üzerinde sınanması gerektiğini vurguladı. Elde edilen sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının da teknolojinin güvenilirliği ve uygulamaya aktarımı açısından belirleyici olduğunu ifade etti.
Oturumda ayrıca tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi. Programda TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı.






